Axit béo là gì? Các loại axit béo thiết yếu cho cơ thể con người

Chắc hẳn cái tên axit béo đã không còn quá xa lạ với mọi người hiện nay. Nó được nhắc rất nhiều và đóng vai trò quan trọng, thiết yếu trong phát triển cơ thể con người. Thế nhưng bên cạnh đó, cũng có một vài người chưa hiểu hết axit béo là gì? Công dụng của nó đối với sức khỏe ra sao?

Axit béo là gì?
Axit béo là gì?

Axit béo là gì? Phân loại axit béo

Hiểu được khái niệm axit béo là gì và phân loại axit béo giúp chúng ta chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe chính mình. Dưới đây là một vài thông tin cơ bản tổng hợp được, cụ thể:

Axit béo là gì?

Axit béo là tên gọi chung của một nhóm hữu cơ không đồng nhất với tính chất không tan trong nước nhưng tan được trong các dung môi hữu cơ. Đó có thể là Alcohol, Benzen, este… Hiện tại, axit béo được nhắc đến rất nhiều bởi nó gắn liền với nhiều bệnh, điển hình là tim mạch, đái tháo đường, béo phì…

Axit béo gắn liền với nỗi lo về bệnh tim mạch
Axit béo gắn liền với nỗi lo về bệnh tim mạch

Các axit béo trong tự nhiên có nguồn gốc từ triglyceride hoặc phospholipid và được gọi là axit béo tự do khi không gắn liền với các phân tử khác. Thực tế, có đến 95% axit béo từ động vật và thực vật là triglyceride, đây cũng là loại quan trọng cần để con người tiêu thụ mỗi ngày.

Axit béo tạo ra nguồn năng lượng lớn khi chuyển hóa, làm nên cấu trúc màng tế bào, tổng hợp một vài hormone cần thiết trong cơ thể. Hiểu được axit béo là gì? Ít nhiều giúp bạn điều chỉnh liệu lượng dùng phù hợp, tránh quá lạm dụng, theo khuyến cáo lượng axit béo tiêu thụ trong một ngày <= 30% của nhu cầu năng lượng là 2000 Calories/ngày.

Phân loại axit béo

Nắm bắt axit béo là gì sẽ phân loại dễ hơn. Axit béo phân loại theo cấu trúc hóa học, gồm 4 loại: chất béo bão hòa, chất béo không bão hòa đơn, chất béo không bão hòa đa, chất béo chuyển hóa. Trong số 4 loại này chất béo không bão hòa được xem là tốt cơ thể và loại chuyển hóa là gây hại cho sức khỏe.

Đây còn được gọi là axit béo thiết yếu cần thiết cho cơ thể người phải bổ sung mỗi ngày từ nhiều nguồn khác nhau vì cơ thể không tổng hợp được. Đa phần loại này có trong mỡ cá và thực vật, chúng cần cho quá trình trao đổi chất ở người trưởng thành và tăng trưởng ở trẻ nhỏ.

Chất béo không bão hòa
Chất béo không bão hòa

Axit béo chuyển hóa

Axit béo chuyển hóa (transfat) được thị trường quan tâm nhiều trong những năm gần đây. Như các bạn đã biết, dầu ăn nếu chứa nhiều axit béo bão hòa sẽ ít bị oxy hóa, do vậy mà thời gian lưu trữ cũng lâu hơn.

Axit béo chuyển hóa gây nguy hại cho sức khỏe
Axit béo chuyển hóa gây nguy hại cho sức khỏe

Chính điều này khiến các nhà sản xuất cố tình làm tăng độ bão hòa của dầu theo cách bắn phân tử hydrogen vào khi nung dầu nóng lên. Và transfat cũng sinh ra từ quá trình này, cực kỳ nguy hại đến sức khỏe. Một khi quá trình này được áp dụng vào quy trình sản xuất khoai tây chiên, mì gói, … nên hạn chế dùng.

Các loại axit béo thiết yếu với cơ thể con người

Omega 3 và 6 là 2 loại axit béo thiết yếu đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển và chuyển hóa ở con người. Cụ thể:

Omega 3

Có khá nhiều loại chất béo omega 3 phân loại dựa trên hình dạng và cấu trúc hoa học nhưng có 3 loại phổ biến được dùng nhiều phải kể đến là:

Axit eicosapentaenoic (EPA): công thức gồm 20 carbon có thể giảm viêm hiệu quả nhờ sản xuất ra chất hóa học quan trọng Prostaglandin. Loại chất này có thể ức chế hình thành huyết khối, giảm lượng cholesterol và độ nhớt dính giúp quá trình lưu thông máu dễ hơn, hạn chế xơ vữa động mạch.

Omega 3 có nhiều trong cá
Omega 3 có nhiều trong cá

Axit Docosahexaenoic (DHA): là axit béo quan trọng, cần thiết cho sự phát triển và chức năng của não. DHA chiếm ¼ chất béo của hệ thần kinh trung ương, có tỷ lệ cao nhất trong chất xám cũng như võng mạc mắt. Đặc biệt, DHA cần cho sự phát triển trí não của trẻ ngay từ khi còn trong bụng mẹ. Bổ sung DHA qua thực phẩm giúp cơ thể hấp thu tốt, giúp phát triển trí tuệ tốt hơn.

DHA cần thiết cho sự phát triển trí tuệ trẻ nhỏ
DHA cần thiết cho sự phát triển trí tuệ trẻ nhỏ

Axit Alpha Linolenic (ALA): là axit béo có 18 carbon, biến đổi được thành EPA và DHA tuy nhiên chưa được kiểm chứng cụ thể. Loại này dùng chủ yếu cho mục đích năng lượng.

Omega 6

Các loại hạt chứa nhiều omega 6
Các loại hạt chứa nhiều omega 6

Cũng như omega 3, omega 6 (EFA) cũng là loại cần cho cơ thể, có nhiều trong các loại dầu thực vật như dầu hạt cải, dầu mè, đậu nành… Axit béo không no này thật sự hữu ích trong việc ngăn ngừa các bệnh về tim mạch nhờ giảm lượng triglyceride và cholesterol trong máu.

Ăn uống lành mạnh thay vì lạm dụng thực phẩm bổ sung
Ăn uống lành mạnh thay vì lạm dụng thực phẩm bổ sung

Muốn bổ sung axit béo bạn nên sử dụng nguồn thức ăn từ động vật, thực vật thay vì quá lạm dụng thực phẩm bổ sung. Những thông tin mà bài viết chia sẻ mong rằng giúp bạn hiểu thêm axit béo là gì? Một số loại axit béo thiết yếu trong cơ thể là gì? Có như vậy mới biết loại nào nên dùng và không nên dùng để chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Leave a Reply